گلپر گیاهی چند ساله از تیره جعفری می باشد که بیشتر در نقاط مرتفع کوهستانهای ایران و نقاط دیگر می روید، با ریشه های ضخیم و برگهای کاملاً بریده که پیشینیان برای آن خواص...

گلپر گیاهى گلدار، علفى و چندساله از تیره چتریان است. این گیاه، بومى ایران است و در ناحیه‌هاى نمناك كوهستانى ایران و مناطق پیرامونى مى‌روید.

گل‌هاى آن سفید مجتمع به صورت چتر در انتهاى ساقه‌هاى گل‌دهنده در قسمت بالاى گیاه ظاهر مى‌شود. میوه آن تخم مرغی، كمى ضخیم و معطر به رنگ سبز تیره به طول ۵/۱ تا سانتى‌متر است.

همه گونه‌هاى سرده گلپران معطر هستند و برخى گونه‌ها در آشپزى ایرانى به عنوان ادویه كاربرد دارند.

گونه‌هاى دیگرى از گلپر (مثل گونه كاندیكانز) در صنعت داروسازى كاربرد دارد.

برگ‌هاى آن با چاك‌هاى عمیق به شكل پنجه غاز شبیه برگ آنژلیكا، به طورى كه این چاك‌ها برگ را به چند نیمه برگ تقسیم مى‌كند و هر نیمه برگ نوك‌تیز و دندانه دار است.


این گیاه دارای مواد معطر مخصوص، مرکب از صمغهای مختلف است. جوانه ها، ساقه ها و غنچه های نورسته آن بیشتر مورد استفاده قرار می گیرد. دانه های خشک این گیاه که بسیار معطر است همراه با اغذیه و به عنوان ادویه مصرف عمومی و همگانی دارد.

برگها و ساقه های گلپر در زمستان از بین می رود ولی ریشه های ضخیم آن باقی مانده و در بهار سال بعد ساقه های بلند دیگری از آنها رشد می کند و بالا می رود.

ساقه گلپر توخالی و ضخیم بوده و ارتفاع آن گاهی از قد انسان هم بلندتر است، برگ آن شبیه برگ کلم، ولی بزرگتر و گل آن چتری و سفید رنگ است که ثمرش (میوه اش) پس از رسیدن، سفید و مدور و پهن و شبیه به سکه پول بوده و بسیار خوشبو است.

ساقه و برگ گلپر که گلپر ترشی نامیده می شود، دارای همان خواص است و خوردن آن با خوراک و یا افزودنش به ترشی ها بسیار مفید بوده و از فساد و خراب شدن ترشی نیز جلوگیری می کند. طبیعت گلپر گرم بوده و آن را با اسامی (کاشم) و Heracleum.persicum نیز می شناسند.

گیاه گلپر گیاهی معطر است واز قدیم آن را برای خوش بو کردن غذا به کار می برند.

مصرف همزمان آن با ماست  توصیه می شود. طبق تحقیقاتی که توسط اینجانب و دوستان در مورد این گیاه انجام گرفته  گلپر خاصیت ضد میکروبی هم داره و کشنده باکتری هاست .

فارسى گلپر «انگدان» است ولى عده‏اى آن را «انجدان» نامیده‏اند.


گلپر دو نوع است، یكى خوشبو كه به آن گلپر و كولاپر می‏گویند.

نوع دوم انجدان بد بو است كه به آن گیاه انغوزه، گیاه انگژد، گیاه انگشت گنده، گیاه حلتیت منتن و گیاه حلتیت سیاه می‏گویند.

نوع خوشبوى آن در همه كوهستان‌هاى ایران خصوصا دامنه البرز و قسمت‌هاى شمالى شمیران، گچسر، رودبار قصران، جاده شمشك و مغرب ایران به عمل می‏آید و نوع بد بوى آن در جنوب شرقى ایران، استان فارس و كوه‏هاى خراساس به طور خودرو به عمل آمده كه از صمغ آن كه انغوزه و انگژد خوانده می‏شود، جهت صادرات استفاده می‏كنند، ولى به صمغ نوع خوشبوى گلپر كه مفیدتر است، در حال حاضر توجهى نمی‏شود.

بهترین نوع آن در نقاط كوهستانى ایران به عمل می‏آید و انواع دیگر از گلپر در بعضى از كشورهاى آسیایى و آفریقایى دیده می‏شود و یك نوع سوم به نام انجدان رومى است كه خواص زیادى داشته و در ایران دیده نشده است.

میوه نوع معطر گلپر پس از رسیدن به شكل پولك نازكى در می‏آید كه آن را كوبیده، با انار، یا سیب زمینى پخته یا باقلاى پخته می‏خورند تا از ایجاد نفخ آنها جلوگیرى نماید.
ترکیبات شیمیایی گلپر
مواد شیمیایی موجود در گلپر عبارتند از: استات هکسیلیک، استات استیلیک و بوتیرات متیلیک و بوتیرات اتیلیک و اسید های مختلف دیگر که بوی تند آن از آنهاست.

از نظر ترکیبهای شیمیایی،در گیاه گلپر اسانس روغنی و فرار وجود دارد که از گرد آن برای معطر ساختن بعضی غذاها استفاده می شود،از نظر خواص درمانی ،گلپر ضد نفخ است و به هاظمه و رفع سوء هاظمه کمک می کند.

آنتول در گلپر وجود دارد ،موارد استفاده آن به قرار زیر است:



۱- استفاده وسیع از آنتول به عنوان طعم دهنده در صنایع غذایی و دارویی به دلیل بو و طعم دهنده در صنایع قنادی و شیرینی،در محلولهی دهن شوی،در خمیر دندان و یا گرده های مورد استفاده در دندانپزشکی در آشامیدنیهای غیر الکلی و فرآورده های دارویی دیگر.

۲-استاده ازآنتول به عنوان معطر کننده در صابون و خمیر دندان

۳-به عنوان عامل حساس کننده در بیرنگ کردن فیلمهای عکاسی رنگ

۴-به عنوان عامل جذب کننده مواد در مشاهدات میکروسکوپی

۵–به عنوان عامل ضد نفخ در مصارف دارویی

۶-استفاده از آنتول در سنتز آلدئید
۷-تهیه دی هیدرو آنتول به طریقه نیمه سنتزی
۸-تهیه پارامتوکسی هیدرو تروپیک آلدئید
با وجود تمام خواص دارویی مثبت آنتول نباید از گرد گلپر به مقادیر زیاد مصرف کرد چون ایجاد طپش قلب می کند.


خواص غذایی – دارویی گیاه گلپر
۱- گیاهی است مقوی معده و سایر اندامهای دستگاه گوارش و دفع کننده نفخ دستگاه گوارش.
۲- ترشحات معده را زیاد کرده و سموم بدن را دفع می کند.
۳- ضد عفونی کننده و میکروب کشی قوی است.
۴- خوردن آن شیر زنان را زیاد کرده، همچنین باعث افزایش ترشح عرق بدن می شود.
۵- دارویی است مدّر (ادرارآور)
۶- دانه گلپر برای افراد مبتلا به بیماری استسقاء مفید بوده و این بیماران می توانند مقدار هشت گرم از پودر دانه گلپر را در دهان ریخته و بخورند، پس از آن نیز مقداری آب گرم میل نمایید.
۷- خوردن آن به میزان کم، باعث نشاط و شادی شده و در هضم غذا موثر است.
۸- پودر دانه گلپر به عنوان یک داروی کشنده برای بعضی کرمهای داخل روده مصرف می شود.
۹- برای کمردرد رطوبی نیز مفید بوده و می توان آن را همراه با غذاها میل نمود.
۱۰- گلپر قطع کننده بلغم و دفع کننده باد و نفخ شکم است.
۱۱- مصرف گلپر باعث تسکین سینه درد شده و درمان کننده سکسکه است. اشتهاآور خوبی نیز می باشد.
احتمالا گلپر خواص زیر را نیز دارد :

از نفخ معده جلوگیرى می‏كند.

بهترین دارو براى معالجه هیسترى است.

تحریك كننده اشتها بوده و دستگاه‌هاضمه را تقویت می‏كند.

در ریشه آن خواص بیشمارى نهفته، اگر از تشنج و ناراحتى‌هاى عصبى رنج می‏برید از آن استفاده كنید.

گلپر را جهت معالجه هیسترى (صرع)، عفونت‌هاى عصبى و عفونت‌هاى دستگاه تنفس تجویز می‏كنند.

خوردن گلپر ذهن را باز و حافظه را زیاد و نسیان را كم می‏كند و ابلهى و حماقت را از بین می‏برد. براى فلج، لقوه و بى‌حسى اعضا مفید است.

گلپر از ضرر غذاهاى سنگین و داروهاى سمى می‏كاهد و براى بیمارانى كه مبتلا به یرقان، استسقا و سكسكه هستند، مفید می‏باشد.



این گیاه مقوى كلیه و از بین برنده بلغم است. براى درد سینه، سرفه و مفاصل مفید است.

ضماد گلپر باموم و روغن جهت سیاتیك و امثال آن با روغن زیتون جهت از بین بردن سیاهى زیر چشم و مالیدن مطبوخ آن با سركه و پوست انار جهت بواسیر نافع است.

پاشیدن گرد گلپرروى زخم‌هاى خوره‏اى و جذام سودمند می‏باشد.

ریشه گلپر قوی‏تر از سایر اعضاى این گیاه بوده، مالیدن آن روى ورم‌ها مفید است.

مقوی معده و سایر اندامها بوده و سموم بدن را دفع می کند – شیر زنان را زیاد کرده

مصرف گلپر در آشپزی :

ترشی‏اى كه با برگ و ساقه نوع خوشبوى این گیاه درست می‏شود، ضد عفونى كننده معده بوده و براى معالجه كم اشتهایى و از بین بردن اخلاط غلیظ معده به كار می‏رود.

گلپر غذا را نرم می‏كند و بوى دهان را بر می‏گرداند، مقوى معده بوده و بلغم را از بین می‏برد. اشتها را بر می‏انگیزد و مقوى‌هاضمه می‏باشد.

با ساقه و برگ آن ترشى گلپر درست می‏كنند. گلپر بادشكن بوده، نفخ و ناراحتى‌هاى دستگاه‌هاضمه را از بین می‏برد. این گیاه ضدعفونى كننده بوده و پادزهر سموم است. ضد تشنج، ضد كرم و ضد حشرات نیز می‏باشد.


تذکر
۱- مصرف مقدار زیاد گلپر سبب سقط جنین می شود. از این رو زنان باردار در خوردن زیاد آن مجاز نیستند.
۲- مقدار خوراک مجاز پودر دانه گلپر چهار گرم است.